Tỳ bà hành – Bạch Cư Dị

1
Tỳ bà hành – Bạch Cư Dị

Bến Tầm Dương, canh khuya đưa khách. 
Quạnh hơi thu, lau lách đìu hiu. 
Người xuống ngựa, khách dừng chèo, 
Chén quỳnh mong cạn, nhớ chiều trúc ty. 
Say những luống ngại khi hầu rẽ, 
Nước mênh mông đượm vẻ gương trong. 
Tiếng tỳ chợt vẳng trên sông, 
Chủ khuây khoả lại, khách dùng dằng xuôi. 
Lần tiếng sẽ hỏi ai đàn tá? 
Lửng tiếng đàn, nấn ná làm thinh. 
Dời theo hỏi thăm tình, 
Chong đèn, thêm , còn dành tiệc vui. 
Mời mọc mãi thấy người
Tay ôm đàn che nửa mặt hoa. 
Vặn đàn vài tiếng dạo qua, 
Tuy chưa trọn khúc, tình đà thoảng hay. 
Nghe não nuột mấy dây bứt rứt, 
Dường than niềm tấm tức bấy lâu. 
Chau mày, tay gảy khúc sầu, 
Giãi bày mọi nỗi trước sau muôn vàn. 
Ngón buông, bắt, khoan khoan dìu dặt, 
Trước "Nghê thường", sau thoắt "Lục yêu". 
Dây to nhường đổ mưa rào, 
Nỉ non dây nhỏ như trò chuyện riêng. 
Tiếng cao thấp lần chen liền gảy, 
Mâm ngọc đâu bỗng nảy hạt châu. 
Trong hoa, oanh ríu rít nhau, 
Suối tuông róc rách chảy mau xuống ghềnh. 
Tiếng suối lạnh, dây mành ngừng tắt, 
Ngừng tắt nên phút bặt tiếng tơ. 
Ôm sầu, đau giận
Tiếng tơ bấy giờ càng hay. 
Bình bạc vỡ tuôn đầy mạch nước, 
Ngựa sắt giong, thét ngược tiếng đao. 
Cung đàn trọn khúc thanh tao, 
Tiếng buông xé lụa, lựa vào bốn dây. 
Thuyền mấy lá đông tây lặng ngắt, 
Một vầng trong vắt lòng sông. 
Ngậm ngùi đàn bát xếp xong, 
Áo xiêm khép nép hầu mong giải lời. 
Rằng xưa vốn là người kẻ chợ, 
Cồn Hà Mô trú ở lân la. 
Học đàn từ thuở mười ba, 
Giáo phường đệ nhất sổ đà chép tên. 
Gã thiện tài sợ phen dừng khúc, 
Ả Thu Nương ghen lúc điểm tô. 
Ngũ Lăng, chàng trẻ ganh đua, 
Biết bao the tấm chuốc mua tiếng đàn. 
Vành lược bạc gãy tay nhịp gõ, 
Bức quần hồng hoen ố rượu rơi. 
Năm năm lần lữa vui cười, 
Mải gió trăng chẳng đoái hoài xuân thu. 
Buồn em trẩy, lại sầu dì thác, 
Lần hôm mai đổi khác hình dung. 
Cửa ngoài xe ngựa vắng không, 
Thân già mới kết đôi cùng khách thương. 
Khách trọng lợi khinh thường ly cách, 
Mải buôn chè, sớm tếch miền khơi. 
Thuyền không đậu bến mặc ai, 
Quanh thuyền trăng dãi, nước trôi lạnh lùng. 
Ðêm khuya, sực nhớ vòng
Lệ trong mơ hoen vẻ phấn son. 
Nghe đàn ta đã chạnh buồn, 
Lại rầu nghe nỗi nỉ non mấy lời. 
Cùng một lứa bên trời
nhau lọ sẵn quen nhau. 
Từ xa kinh khuyết bấy lâu, 
Tầm Dương đất trích, gối sầu hôm mai. 
Chốn cùng tịch lấy ai vui thích, 
Tai chẳng nghe đàn địch cả năm. 
Sông Bồn gần chốn cát lầm, 
Lau vàng, trúc võ nảy mầm quanh hiên. 
Tiếng chi đó nghe liền sớm tối, 
Cuốc kêu sầu, vượn hót nỉ non. 
Hoa xuân nở, nguyệt thu tròn, 
Lần lần tay chuốc chén son riêng ngừng. 
Há chẳng có ca rừng địch nội, 
Giọng líu lo, nhiều nỗi khó nghe. 
Tiếng tỳ nghe dạo canh khuya, 
Dường như tiên nhạc gần kề bên tai. 
Hãy ngồi lại gảy chơi khúc nữa, 
Sẽ vì nàng soạn sửa bài ca. 
Tần ngần dường cảm lời ta, 
Dén ngồi bắt ngón đàn đà kíp dây. 
Nghe não nuột khác tay đàn trước, 
Khắp tiệc hoa tuôn nước lệ rơi. 
Lệ ai chan chứa hơn người? 
Giang châu Tư Mã đượm mùi áo xanh.

Xem thêm:  Bài Thơ Thương Thay Thân Phận Con Tằm đặc sắc nhất